وزیر خارجه ایالات متحده در میانه سردی روابط دوجانبه و چشم‌اندازه تیره برای هر گونه پیشرفت در فهرست طولانی اختلافات بین دو اقتصاد بزرگ جهان، روز گذشته وارد پکن شد. سفر «آنتونی بلینکن» نخستین سفر یک وزیر خارجه آمریکا به چین در پنج سال گذشته است. گفته می‌شود هدف دولت جو بایدن، از اعزام بلینکن به چین، آب کردن یخ روابط واشنگتن-پکن است. بلینکن در یک کنفرانس مطبوعاتی قبل از عزیمت به پکن گفته بود که در این سفر سه هدف اصلی دارد: ایجاد مکانیسم‌هایی برای مدیریت بحران، پیشبرد منافع ایالات متحده و متحدان و صحبت مستقیم در مورد نگرانی‌های دوجانبه و بررسی زمینه‌های همکاری بالقوه دو کشور.

او به عنوان بخشی از این سفر، دو روز در پایتخت چین خواهد ماند. این سفر در اصل قرار بود در ماه فوریه انجام شود اما پس از رویت بالون چینی در حریم هوایی آمریکا، به ناگاه لغو شد. در گفت و گو با نوذر شفیعی، کارشناس مسائل شرق آسیا اهداف سفر بلینکن به پکن را به کنکاش گذاشته ایم که در ادامه می خوانید.

جناب دکتر! در سفر بلینکن به پکن چه پرونده هایی روی میز است؟

در این سفر به موضوعاتی که بعنوان دغدغه بین دو طرف مطرح می باشد بیشتر پرداخته خواهد شد و می توان به مهمترین آن مسئله تایوان و جنگ اوکراین اشاره کرد. واقعیت این است که برای آمریکایی ها حمایت چین از روسیه در جنگ اوکراین خوشایند نیست چرا که این کشور یکی از حامیان مالی و تسلیحاتی کی یف به شمار می رود. در مقابل نیز پکن همواره به سیاست های واشنگتن نسبت به حمایت از تنگه تایوان معترض بوده و خواستار عدم دخالت این کشور در مسئله تایوان بوده است. موضوع دیگری که آمریکایی ها را نسب به چینی ها نگران کرده خیزش های این کشور در عرصه های اقتصادی و سیاسی هست البته واشنگتن به دنبال تنش و درگیری با پکن نمی باشد و همواره سعی دارد با مذاکره و تعامل مشکلات خود را با پکن حل و فصل کند.

پس به نظر این سفر برای حل و فصل و مدیریت بحران بین دو کشور است؟

ببنید آنتونی بلینکن هدف خود را در سفر به چین ایجاد سازوکارهایی برای مدیریت بحران، پیشبرد منافع آمریکا و متحدانش و گفت‌وگوی مستقیم درباره نگرانی‌های مربوطه و بررسی زمینه‌های همکاری بالقوه بیان کرده و می توان گفت یکی از دلایل سفر این مقام بلند پایه مسائلی باشد که دو کشور آمریکا و چین در آن اشتراک نظر داشته باشند. آمریکایی ها به دنبال رقابت اما در راستای تعامل با چینی ها هستند و به دنبال برخوردهای سخت و نظامی نیستند .

در این سفر درباره مسائل هسته ای ایران تبادل و گفت و گو خواهد شد؟

مسئله هسته ای ایران در گذشته یک موضوع چالش برانگیزی برای روابط دو کشور چین و آمریکا تلقی می شد و از طرفی هر گاه واشنگتن برای موضع هسته ای ایران تعلیق و یا موضوعی را بیان می کرد از طریق چین این امر را محقق می کرد، چینی ها معتقد هستند مسئله هسته ای ایران از طریق مذاکره قابل حل و فصل است و ایران هیچگاه به سمت تولید سلاح هسته ای نخواهد رفت و این نیز خواسته آمریکایی ها از ایران بوده است.

آیا آمریکایی ها از ابتکار عمل پکن در توافق بین ایران و عربستان حمایت می کند؟

این پرسش شما با پاسخ مثبت از طرف آمریکایی ها همرا است اگرچه ابتکار عمل این توافق به ظاهر برای واشنگتن به زیان است اما آمریکایی ها هم بی میل به این توافق نبودند. آنها از چین در منطقه خلیج فارس بعنوان یک سواری رایگان بهره گرفتند و این روزها فرصتی برای خود می دانند تا بر منطقه شرق آسیا به ویژه در تنگه تایوان تمرکز خود را بیشتر کند.

شما فرمودید دغدغه اصلی آمریکا مسئله جنگ اوکراین است. علت این نگرانی چیست؟

امروز درگیری در اوکراین به نقطه ای رسیده است که مدیریت بحران آن برای دو کشور چین و آمریکا به یک دغدغه اصلی تبدیل شده است. آمریکایی از یک طرف نگران شکست اوکراین در برابر روسیه هستند و از طرف دیگر اگر حملات اوکراینی ها علیه مواضع روسیه شدت و گسترش یابد بر روی روسیه تاثیر گذار خواهد بود. واشنگتن به دنبال جلوگیری از حمایت پکن از مسکو است. هرچند تقابل آمریکا و روسیه در اوکراین از یک¬سو به‌دلیل موقعیت منحصر به فرد اوکراین به‌عنوان کشوری با ویژگی‌های بین‌المللی و از¬سو دیگر، نتیجۀ تداوم رقابت دو قدرت در سطح بین‌المللی است اما این موضوع یکی از مباحث مهم در سفر آنتونی بلینکن به پکن خواهد بود. هرچند که امروز ناتو از اوکراین مانند یک عضو دائم خود در برابر روسیه حمایت می کند اما این مسئله بیشتر برای دو کشور چین و آمریکا حائز اهمیت است.

درباره موضوع پرونده تایوان چطور، آیا پکن در برابر واشنگتن کوتاه خواهد آمد؟

ایالات متحده آمریکا هیچ گاه از موضوع تایوان در برابر چین کوتاه نخواهد آمد و از حمایت های خود نسبت به این کشور کوتاهی نخواهد کرد. در آینده رقابت تجاری بین دو کشور خواهد بود و تنگه تایوان همواره بعنوان یک اهرم فشار آمریکایی ها در مقابل پکن استفاده خواهد شد . البته سیاستی که ایالات متحده نسبت به تایوان در چند سال اخیر داشته است سیاستی نرم بوده. این کشور از استقلال تایوان حمایت نمی کند اما در عرصه های نظامی و اقتصادی به این کشور کمک می کند و مخالف حمله چین به این کشور است. با این حال به نظر می رسد تایوان در آینده بعنوان جرقه ای برای تنش بین واشنگتن و پکن تبدیل شود هرچند که مسئله تایوان برای چینی ها بیشتر جنبه حیثیتی و حیاط خلوت را دارد و حتی این کشور حاضر است برای امنیت خود در این منطقه مقابل هر قدرتی بایستد.