برنامه «هماهنگ» روایتی تازه از سرود و موسیقی است که فصل دوم آن با رقابت گروه‌ها در مرحله نیمه‌نهایی در این شب‌ها روی آنتن شبکه نسیم می‌رود. این مسابقه به تهیه‌کنندگی سید محمدصادق حسینی و کارگردانی مهدیار عقابی به سفارش موسسه مأوا ساخته شده است. در فصل اول این برنامه امیریل ارجمند (بازیگر، آهنگساز و خواننده)، فلورا سام (بازیگر، نویسنده و کارگردان)، عباس غزالی (بازیگر) و اشکان کمانگری (خواننده) به عنوان اعضای هیئت انتخاب حضور داشتند. گروه‌های برتر مرحله مقدماتی که مجوز حضور در برنامه اصلی را دریافت کرده‌اند با حضور در استودیو هماهنگ به رقابت با هم می‌پردازند. داوران مرحله دوم این مسابقه سیما تیرانداز (بازیگر سینما و تلویزیون و مدرس تئاتر)، بهزاد عبدی (آهنگساز و رهبر ارکستر)، محمدمهدی سیار (شاعر و استاد دانشگاه)، علی لهراسبی (خواننده) و امیریل ارجمند (بازیگر و خواننده، به نمایندگی از هیئت انتخاب) هستند. درباره جزئیات بیشتر این برنامه با «مهدیار عقابی» کارگردان این برنامه که سابقه تولید چند نماهنگ برای تلویزیون داشته است گفت‌وگو کردیم.

انگیزه ساخت برنامه «هماهنگ» چه بود؟

 هم من و هم مؤسسه مأوا به عنوای کارفرمای برنامه، سال‌هاست که در حوزه سرود فعالیت می‌کنیم. به نظر ما سرود به مرحله توقف رسیده بود و جلوتر نمی‌رفت؛ به بیان دیگر در ژانر سرود، ناکوکی به وجود آمده بود و مسیر دیگری را طی می‌کرد که باید با بازگشت به عقب، روندها برای حرکت در مسیر درست، اصلاح می‌شد. برنامه «هماهنگ» با استفاده از متخصصان این حوزه و شناسایی و استعدادیابی گروه‌های سرود به دنبال هم‌افزایی در این حوزه بود. هدف ما از ساخت این برنامه رشد کمی و کیفی گروه‌های سرود در سراسر کشور بود تا علاقه‌مندان به سرود بدانند بستری برای دیده شدن و پرورش استعدادهایشان دارند.

شناسایی گروه‌های سرود از سراسر کشور چطور انجام شد؟

ما از بانک اطلاعاتی مجموعه‌هایی همچون آموزش و پرورش، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، بسیج و ارگان‌های دیگر که در حوزه سرود فعالیت می‌کنند استفاده کردیم و با گروه‌های سرود در سراسر کشور مرتبط شدیم. در برآورد اولیه با آمار بیش از 2هزار گروه سرود روبه‌رو شدیم که البته بسیاری از این گروه‌ها منحل یا غیرفعال شده بودند. با رصد آن‌ها به حدود 500 گروه فعال رسیدیم که آثارشان را برایمان فرستادند. پس از بررسی آثار، 100 گروه سرود را از سراسر کشور انتخاب کردیم و در 10نقطه از ایران مستقر شدیم تا اثرشان را ارائه دهند. از بین این 100 گروه 36 گروه توسط هیئت انتخاب، واجد شرایط رقابت در مرحله مقدماتی استودیی شدند. ما برای گروه‌ها در مرحله استودیی این قاعده را گذاشتیم که حتماً اجرای زنده داشته باشند چون برخی گروه‌ها درگیر پلی‌بک‌خوانی شده و از زنده‌خوانی و شأن سرود فاصله گرفته بودند. از این میان 16 گروه هم وارد مرحله نیمه‌نهایی شدند که اجراهایشان در حال پخش از تلویزیون است. در نهایت هم پنج گروه وارد مرحله نهایی می‌شوند و گروه برتر انتخاب خواهد شد.

هیئت داوران برنامه با چه ملاک‌هایی انتخاب شدند؟

هیئت انتخاب مرحله اول برنامه براساس نیازهای آن دوره انتخاب شدند. اشکان کمانگری، موسیقی تدریس می‌کند، خواننده‌ای تواناست و روحیه معلمی دارد. امیریل ارجمند علاوه بر بازیگری، خوانندگی و آهنگ‌سازی می‌کند. از آنجا که فقط خوانش سرود برایمان مهم نبود و یکپارچگی و هماهنگی گروه هم برایمان اولویت داشت خانم فلورا سام و عباس غزالی در مرحله نخست برای سنجش اجراها در هیئت انتخاب حضور داشتند تا توانایی و عدم استرس بچه‌ها هم رصد شود. وقتی وارد مرحله استودیو شدیم، گروه‌ها اجرای زنده داشتند و فضا برای آزمون صداها، جدی‌تر شد پس باید یک خواننده و آهنگساز جدی‌تر هم به گروه داوران اضافه می‌شد. رزومه بهزاد عبدی مشخص است؛ در نوجوانی عقبه سرودی دارد، تک‌خوان سرود و در جوانی مربی سرود بوده و دلیل موفقیتش را هم حضور در گروه‌های سرود می‌داند. علی لهراسبی هم خواننده سرشناس و محبوبی است که سرودخوانی را در کودکی و نوجوانی تجربه کرده است. دلیل حضور خانم سیما تیرانداز هم به دلیل سابقه تئاتری ایشان بود تا مباحث فرمی و کارگردانی گروه‌ها را بررسی کند. راهکاری که ما برای متوقف نماندن سرودها تعریف کردیم هم مربوط به خوانش شعرها بود و هم اجرای خلاق. خیلی ساده‌انگارانه بود که گروه‌های سرود به ترتیب قد روی استیج بخوانند باید پرفورمنس و اجرای خلاقی داشته باشند تا سرود از قالب سمعی صرف به قالب سمعی و بصری تبدیل شود یعنی مخاطب از دیدن و شنیدن آن لذت ببرد. محمدمهدی سیار هم شاعری توانمند و سرشناس است که برای بررسی محتوای اشعار سرودها در گروه داوری حضور دارد. امیریل ارجمند هم به نمایندگی از گروه انتخاب اولیه در هیئت داوران حضور داشت.

سرود در دهه‌های اخیر به محاق فراموشی رفته بود و برنامه «هماهنگ» سبب شد بار دیگر به این گونه موسیقایی توجه شود، دلیل این مهجوریت را چه می‌دانید؟

سرود گونه‌ای از موسیقی جمع‌خوانی است که اوایل انقلاب بسیار کارآمد بود چون سرود بر مبنای ایدئولوژی است. جامعه در اوایل انقلاب، جامعه‌ای ایدئولوژیک بود و حرف‌هایی برای گفتن داشت و سرود کمکش می‌کرد. من جریان سرود را در سال‌های پس از پیروزی انقلاب اسلامی بررسی کردم؛ در دهه 70 تا اواسط دهه 80، سرود روند رو به افولی داشته است گویی جامعه حرف‌های ایدئولوژیک نداشت و سراغ توسعه و سازندگی رفته بود پس سرود به کارش نمی‌آمد. از اواسط دهه 80، سرود دوباره زنده شد چون جامعه حرف و اعتقاد داشت. در سال‌های اخیر هم نیاز ما به سرود بیشتر شده است. سرود در یک مقطع طولانی از پویایی افتاده بود و اکنون نیاز است که دوباره به صورت آکادمیک و تخصصی، فارغ از بحث‌های احساسی به آن نگاه شود. برنامه «هماهنگ» با توجه به بازخوردهایی که داوران به گروه‌ها می‌دهند، فضای سرود را تخصصی می‌کند و نگاه مخاطبی که سرود در سبد فرهنگی‌اش وجود دارد نیز تخصصی‌تر می‌شود.