الهام یاوری، رئیس سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا در مورد تعریف نخبگی و اصلاح آن بیان کرد: در سند ملی نخبگان تعریفی صریح از نخبگی وجود دارد و مبتنی بر آن، نخبه فردی است که در تحولات و مقدرات کشورش اثرگذار باشد. البته این خلاصه تعریف است و ما به این تعریف پایبند هستیم و اثرگذاری را به عنوان بخش مقوم نخبگی می‌پنداریم و روی همین تعریف و روی اثرگذاری نخبگان کار می‌کنیم.

یاوری در پاسخ به این سوال که آیا نخبگی امری است که در طول زمان محقق می‌شود و یا یک فرد ذاتا باید نخبه باشد؟ گفت: اگر نخبگی را با اثرگذاری پیوند بزنیم علاوه بر استعداد که خیلی در این تعریف مهم است، مهارت، دانش و نگرش افراد نیز در این تعریف مهم است. بنابراین افراد می‌توانند در طول زمان استعداد ذاتی خود را با دانش، مهارت و نگرش درست هماهنگ کنند و اثرگذاری خود را افزایش دهند.

او تاکید کرد: به همین دلیل ما دانش آموزان خودمان را مستعد و دارای استعدادهای درخشان می‌دانیم، اما هنوز آن‌ها را نخبه نمی‌دانیم، چرا که باید مقدمات اثرگذاری جلب کنند تا به مرحله نخبگی برسند.

رئیس سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان در مورد هدایت تحصیلی نخبگان به علومی که کشور بیشتر به آن نیاز دارد، مانند علوم پایه اظهار کرد: برنامه‌های زیادی برای این امر داریم که در طول متوسطه اول، دانش آموزان سمپاد با رشته‌ها و زمینه‌های شغلی مختلف آشنا شوند و بیشتر آن‌ها را تشویق می‌کنیم که وارد رشته‌هایی شوند که بیشتر به آن نیاز داریم.

یاوری ادامه داد: همین حالا درصد دانش آموزان سمپادی که وارد رشته‌های ریاضی فیزیک و علوم انسانی می‌شوند از متوسط جامعه به مراتب بیشتر است. گرایش و میلی که برای رشته‌های پول ساز مانند پزشکی در جامعه دانش آموزی کشور وجود دارد، در دانش آموزان سمپادی هم دیده می‌شود و تازه دانش آموزان استعداد درخشان، شانس بیشتری برای قبولی در این رشته‌ها دارند. در عین حال من فکر می‌کنم سوق دادن دانش آموزان به رشته‌های مورد نیاز کشور، دستاورد فضای فرهنگی سمپاد است که همچنان دانش آموزان مستعد و سمپادی به رشته‌های فنی و ریاضی علاقه نشان می‌دهند.

او افزود:‌ کمبود گرایش مستعداد به برخی رشته‌ها تعریف مشخصی ندارد. همچنین حرکت سمپادی‌ها نیز همین‌گونه است. گاهی سمپادی‌ها بعد از ورود به دانشگاه و پس از لیسانس به علوم پایه وارد می‌شوند. به علاوه اینکه خیلی از علاقه مندی‌ها و حرکت استعدادهای درخشان بعد از ورود به دانشگاه و پس از سنجیدن برخی شرایط ایجاد می‌شود. در واقع تغییر رشته‌ها هم در سمپادی‌ها رخ می‌دهد، پس نمی‌توان آمار دقیقی در خصوص میزان گرایش استعدادهای درخشان برای فعالیت در رشته‌هایی مانند علوم پایه ارائه داد.

یاوری با بیان اینکه کمتر از دو درصد جامعه دانش آموزی کشور سمپادی هستند، در خصوص سفارش برخی افراد برای ورود دانش آموزی به مدارس استعدادهای درخشان عنوان کرد: سمپاد هیچ نوع سفارش و سهمیه‌ای را برای پذیرش در نظر نمی‌گیرد. حتی فرزندان خودمان که ستاد تصمیم گیری هستیم هم اگر در آزمون‌های ما امتیاز کافی کسب نکنند، نمی‌توانند وارد مدارس سمپاد شوند.

یاوری در مورد فشار برخی چهره‌ها یا افراد دارای نفوذ برای ثبت نام فرزندانشان در سمپاد نیز تاکید کرد: به هیچ وجه ما چنین پیشنهادی را قبول نمی‌کنیم. دانش آموزی را که در آزمون‌های ورودی ما قبول نشود به هیچ عنوان در مدارس سمپاد نمی‌پذیریم، ضمن اینکه حتی دانش آموزی که در یک مدرسه استعداد درخشان قبول شده و تمایل به جابه‌جایی به مدرسه استعداد درخشان دیگری را دارد، در صورتی که امتیاز مدرسه مقصد را نگرفته باشد، نمی‌تواند هیچ جابه جایی داشته باشد. پس ما در این موارد هم سخت گیری و دقت نظر خودمان را داریم و سفارش‌پذیر نیز نیستیم.

در ادامه یاوری در پاسخ به این پرسش که وضعیت ماندگاری معلمان در مدارس سمپاد کم است، گفت: بله هیمنطور است؛ معلمان مدارس سمپاد همان معلمان بدنه آموزش و پرورش هستند. میانگین حضورشان در مدارس سمپاد خیلی طولانی نیست. جابه‌جایی معلمان وابسته به نظر آموزش و پرورش مناطق دارد. معلمان تجربیات خوبی در مدارس سمپاد به دست می‌آورند و ما نیز تلاش زیادی برای توانمندسازی آن‌ها می‌کنیم، اما مدارس دیگر هم طبیعتا مشتاق حضور آن‌ها هستند.

رئیس سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان با بیان اینکه به هر حال ما علاقه مندیم که معلمان سمپاد به مدارس دیگر هم بروند، گفت: ما علاقه مندیم معلمان خودمان را حفظ کنیم ولی می‌خواهیم فرهنگ و دانش معلمان سمپاد به سایر مدارس کشور نیز تسری یابد. شاید باید نوعی از قانوگذاری ایجاد کرد که تعادل حضور معلمان سمپاد در مدارس استعدادهای درخشان و سایر مدارس حفظ شود وگرنه جابه جایی معلمان ما و حضور آن‌ها در مدارس دیگر اصلا کار بدی نیست.

او در پایان عنوان کرد: در واقع می‌خواهیم از توانمندسازی معلمان سمپاد به عنوان سرمایه‌های خود بهره ببریم و دیگران نیز چنین بهره مندی داشته باشند، اما شرایط به صورتی باشد که رفت و برگشت ایجاد کنیم و بار دیگر از این نیروها در مدارس سمپاد استفاده شود.