پس از ماه ها کلنجار، کش و قوس، زد و بند و دعواهای سیاسی در آمریکا، با بیرون آمدن ارای مردم از صندق ها، مشخص شد آن کسی که قرار است به عنوان چهل و هفتمین رئیس جمهور چهار سال دیگر مستاجر کاخ سفید شود کسی نیست جز دونالد ترامپ. در مسیر این ماراتن، اجرای طرفندهایی مانند کنار رفتن جو بایدن هم کارگر نیفتاد تا در نهایت این ترامپ بود که توانست با کسب ۳۱۲ رای الکترال در مقابل ۲۲۶ رای، کاملا هریس را ناکوت کرده و سکان هدایت ایالات متحده را به دست گیرد.

ناکامی بایدن در حل پرونده های مهمی مانند جنگ اوکراین و تحولات غزه بی شک در ناکامی دموکرات ها مهم بود. حال ترامپ این دو بحران را از سلف خود به ارث برده و باید سریعتر برای حل آنها چاره ای بیندیشد. فارغ از این بحث ها بویژه این روزها یک پرسش برای ما ایرانی ها مطرح است. پیشتر دونالد وعده حذف تحریم های ضد ایرانی را داده بود اما هنوز پای او به کاخ سفید باز نشده برایان هوک نماینده ویژه پیشین دولت امریکا در امور ایران مدعی شده که هدف رئیس جمهور افزایش انزوای دیپلماتیک و تضعیف اقتصاد جمهوری اسلامی خواهد بود.

با این تفاسیر اینکه حال با بازگشت دوباره ترامپ باید شاهد چه رخدادهایی میان واشنگتن و تهران باشیم مسئله ای مهم است. این اتفاق برای تهران خوب است یا بد را در گفت و گو با کارشناسان جویا شده ایم که در ادامه می خوانید.

دست پر تهران در مواجه با ترامپ

دکتر فواد ایزدی، کارشناس مسائل سیاسی

هر چند سخن گفتن از نوع سیاست دولت جدید آمریکا در رابطه با ایران کمی زود است اما بر اساس شواهد تکرار تجربه ای مشابه آنچه که بین سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۰ اتفاق افتاد دور از انتظار نیست. گمانه زنی ها در مورد نوع چیدمان دولت حاکی از آن است که بسیاری از مسئولان سابق در بدنه حاکمیت جدید ترامپ فعال خواهند بود. از این جهت تفاوت ویژه ای بین چهار سال نخست و دوم ریاست جمهوری ترامپ وجود نخواهد داشت. به این موضوع اصل دشمنی و ساختار ضد ایرانی حاکمیت ایالات متحده آمریکا را هم باید افزود؛ فرقی نمی کند چه فرد یا چه حزبی حاکم باشد چالش با تهران فراحزبی است.

با این حال مشکلی که برای آمریکایی وجود دارد تجربه چهار ساله ای است که جمهوری اسلامی در دوره گذشته با ترامپ داشته است. از سوی دیگر تهران انتخاب های متنوعی در تعاملات بین المللی خود کسب کرده چراکه جهان به سمت چند قطبی شدن در حال حرکت است و دیگر ابزار تحریم و فشارهای دولت آمریکا کارایی نخواهند داشت. ضن اینکه چالش میان دو طرف در باره محور مقاومت نیز وجود دارد. در حال حاضر رویکرد ترامپ در تحولات منطقه حمایت کامل از نسل کشی رژیم صهیونیستی در غزه و لبنان است، همان رویه ای که البته بایدن هم داشت.

آمریکا امتحان خود را پس داده است

مرتضی غرقی، فعال رسانه ای حوزه بین الملل

 طی بیش از چهار دهه گذشته از پیروزی انقلاب رویکرد تمام روسای جمهور آمریکا در برخورد با کشورمان خصمانه بوده و این نشان دهنده آن است که چرخش نخبه گان در راس هرم سیاسی ایالات متحده در موضوع ایران اثرگذاری کمی دارد. نمونه بارز این مسئله شکل گیری توافق هسته ای در دوره ریاست جمهوری باراک اوبامای دموکرات در سال ۲۰۱۴ بود. در پی این تفاهم و در حالی که تهران به همه تعهدات خود عمل کرد، ایالات متحده نه تنها هیچ اقدام عملی در این زمینه انجام نداد بلکه با آمدن ترامپ به راحتی از توافق خارج شد و در پایان هم اوباما و جان کری با گفتن متاسفم سر و ته قضیه را هم آوردند.

این یعنی دولتمردان ما باید بی تفاوت به رخدادهای جهانی، سیاست خارجی کشور را بر اساس منافع ملی تعریف کرده و جلو ببرند و به فکر حل مشکلات از گذرگاه های داخلی باشند و نه گره زدن آن به مذاکره و رابطه با آمریکا. واشنگتن امتحان خود را در مذاکرات هسته ای پس داده است و اینکه حمایت کامل از رژیم صهیونیستی و معرفی ایران بعنوان عامل اصلی ناآرامی های خاورمیانه حتی در کارزارهای انتخاباتی کاملا هریس و دونالدترامپ برجسته بود نمونه بارز این رویکرد ضدایرانی واشنگتن است.

ترامپ هم می تواند یک فرصت باشد

مرتضی مکی، تحلیلگر مسائل آمریکا

روابط جمهوری اسلامی ایران با ایالات متحده آمریکا طی چهار دهه اخیر همواره دارای فراز و نشیب و پیچیدگی های خاصی بوده است. با این وجود با توجه به تجربه گذشته، جابه جایی کنونی در کاخ سفید و حضور شخصیتی جمهوری خواه مانند ترامپ به جای جو بایدن، این نوید را می دهد که شاید در عرصه جهانی به ویژه در زمینه جنگ های موجود در منطقه و شرق اروپا شاهد تحولاتی باشیم.

باید توجه داشت ترامپ امروز با شخصیت هشت سال پیش بسیار متفاوت است. هرچند که لابی صهیونیست و جمهوری خواهان تندرو، عرصه را بشدت بر دونالد تنگ خواهند کرد اما او با کوله باری از تجربه سیاسی گذشته به دنبال خلق فرصت های جدید در رابطه با ایران خواهد بود. این در حالی است که که این روزها با روی کار آمدن دولت مسعود پزشکیان در ایران بسیاری از حامیان دولت، از فردی که به کرسی ریاست جمهوری نشانده اند انتظار رفع تحریم ها ظالمانه را دارند. این یعنی دولت جدید هم بدش نمی آید به دنبال یافتن راهکاری در تبدیل تهدید ترامپ به یک فرصت با ابزار دیپلماسی باشد. با این وجود اینکه با چالش های موجود و دیوار بلند بی اعتمادی، طرفین بتوانند کدورت ها را کنار گذاشته و در مسیر نزدیکی گام بردارند ابهامی بزرگ است.

سیاستی برآمده از دولت پنهان ایالات متحده

ثمانه اکوان، کارشناس مسائل آمریکا

حضور دونالد ترامپ یا یک نامزد دموکرات در کاخ سفید برای ایران اهمیت چندانی ندارد چراکه سیاست و استراتژی های کلان و نانوشته آمریکا در برخورد با ایران کاملأ مشخص و روشن بوده و ساخته دولت پنهان ایالات متحده هستند. بر این مبنا برخی تحلیلگران معتقدند ترامپ همان شخصیت سال های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۰ خواهد بود ولی به نظر من اینگونه نیست. با توجه به اینکه وی طی هشت سال اخیر در ساختار قدرت حضور داشته بر خلاف گذشته اکنون با نوع برخورد و محدودیت ها در عرصه سیاست خارجی آشنیی بیشتری دارد.

ترامپ در چهار سال نخست ریاست جمهوری خود دنبال روی سیاست مرد دیوانه ریچارد نیکسون بود و توانست در یک بازه زمانی در عرصه سیاست خارجی آمریکا این رویکرد را در برابر حتی متحدان اروپایی خود در پیش بگیرد. به همین دلیل انتخاب دوباره ترامپ ممکن است به لحاظ لفاظی هایی مدامی که علیه ایران انجام می دهد همچنان تکراری باشد و تهران را با چالش بیشتری مواجه سازد. با این وجود مهمترین اولویت ترامپ پس از حضور در کاخ سفید حل بحران اوکراین، جنگ تجاری با چین و تمرکز بر روی اشتغال و اقتصاد آمریکا است. او در موضوع غرب آسیا سعی می کند سیاست خود را بصورت برون سپاری حل و فصل نماید و این ماموریت ممکن است به دست جرد کوشنر داماد وی و یا افرادی نزدیک به لابی صهیونیست انجاک شود.