دفاع از مزد منطقه‌ای در مرکز پژوهش‌های مجلس؟! / بررسی ادعای کذب فاصله ۱۰ برابری اجاره بهای مسکن کارگری
دسته بندی: اقتصادی
در روزهای اخیر فشار رسانه‌ای و تبلیغات بیشتری روی موضوع مزد منطقه‌ای صورت می‌گیرد. این درحالی است که جلسات مزدی شورای عالی کار نزدیک است و برخی کارشناسان همسو با دولت و کارفرما بر طبل «حق مسکن استانی» می‌کوبند!
بحث مزد منطقه‌ای یکی از مجموعه ادعاهای طرف کارفرمایی و دولت در مباحث مزدی شورای عالی کار در سال‌های اخیر محسوب می‌شود. دفاع از مزد منطقه‌ای البته مسبوق به سابقه در تمامی دولت‌های پس از اجرای طرح هدفمندسازی یارانه‌ها طی دو دهه اخیر است و هرساله توسط سخنگویان اتاق بازرگانی، مرکز پژوهش‌های مجلس و مراکز سازمان برنامه و بودجه و وزارت کار تبلیغ می‌شود.
با وجود آنکه طرف کارگری با ادله محاسباتی و علمی متعدد و پژوهش‌های مستقل هرساله دلایل زیادی را برای رد دیدگاه‌های مدافعین مزد منطقه‌ای می‌آورد و نمایندگان و تحلیل‌گران روابط کار در تشکل‌های کارگری تبعات اقتصادی، اجتماعی و امنیتی مزد منطقه‌ای را یادآوری می‌کنند، اما باز همه‌ساله برخی سخنگویان این نظریه باز هم سخنان خود را تکرار می‌کنند.
اما این بار فاطمه عزیزخانی (عضو کمیته مزد مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی) به‌عنوان کارشناسی که حدود یک دهه ایده مزد منطقه‌ای را مطرح می‌کند، در دومین نشست تخصصی مزد موسسه کار و تامین اجتماعی (وابسته به وزارت کار) ادعایی را مطرح کرده است که کمابیش توسط برخی مسئولان این وزارتخانه نیز در این روزها تکرار می‌شود.
تاکید وزیر کار فعلی و سابق بر بحث مزد منطقه‌ای و صنایع و اصرار جدیدشان برای برقراری مزد واحد ملی در عین برخورداری از حق مسکن متفاوت، یکی از مباحث جدیدی است که از سوی مدیران و کارشناسان حامی مزد منطقه‌ای بیان می‌شود.
اجرای آزمایشی «مزد منطقه‌ای از طریق پرداخت حق مسکن متفاوت» در شرایطی بیان می‌شود که ماخذ علمی این ایده، ادعای محاسباتی عزیزخانی در سال‌های اخیر مبنی بر «فاصله ده برابری اجاره بها در تهران با برخی شهرستان‌ها» است. برای مثال عزیزخانی در جلسه تخصصی مزد موسسه کار و تامین اجتماعی مدعی می‌شود: «در برخی استان‌ها مثل ایلام نرخ اجاره بها ۱۰ برابر استان تهران است»!
این ادعا درحالی مطرح می‌شود که با مقایسه مسکن با متراژ حداقلی (۴۰ تا ۶۰ متر) که معمولا کارگران آن را تهیه می‌کنند، در مناطق کارگری‌نشین استان تهران (مثل اسلامشهر که منطقه کارگری‌نشین متوسط و جدیدساخت و نزدیک به مرکز محسوب می‌شود) با شهری کارگرنشین مانند ایلام، می‌توان به کذب بودن این ادعا پی برد.
در حالی که قیمت رهن کامل در کمترین حالت برای منازل کوچک در ایلام کمتر از دویست میلیون تومان نیست، این نرخ در مناطق نوساز منطقه اسلامشهر چیزی حدود ۲۵۰ تا ۳۵۰ میلیون تومان است. در چنین شرایطی اگر تبدیل نرخ هر ده میلیون تومان ودیعه مسکن به اجاره، حدود سیصد هزار تومان باشد، بطور تقریبی می‌توان فاصله اجاره بها و ترکیب آن با ودیعه مسکن در این مناطق را تخمین زد!
از آنجا که قاعدتاً کارگران در مناطق شمال و مرکز تهران امکان اجاره مسکن را با حقوق ۱۰ میلیون تومانی ندارند، به راحتی با مقایسه نرخ رهن کامل دو منطقه می‌توان فهمید که فاصله اجاره بها در دو منطقه به زحمت به یک و نیم برابر می‌رسد و در اغلب موارد فاصله حتی به دوبرابر اجاره بها و رهن کامل نیز نمی‌رسد.
