اگر چه وضعیت اقتصادی مردم در این سال‌ها سیر نزولی داشته، با این حال کاهش تعداد کودکان کار می‌تواند به دلیل تأثیر اقدام‌های نهادهای مختلف در زمینه شناسایی، فرهنگ‌سازی، آموزش و حمایت از خانواده‌های این کودکان باشد.

چرخه شناسایی و بازگشت کودکان کار
رئیس اداره فوریت‌ اجتماعی، پیشگیری از آسیب‌ها و بازتوانی اعتیاد بهزیستی خراسان رضوی در گفت‌وگو با قدس خراسان درباره شیوه شناسایی کودکان کار گفت: شناسایی در قالب کمیته ساماندهی کودکان کار و خیابان بر عهده شهرداری، نیروی انتظامی و بهزیستی است و این افراد از طریق شناسایی ۱۳۷، نیروی انتظامی، ارجاع از سیستم قضا، اورژانس اجتماعی ۱۲۳، به صورت خودمعرف یا معرفی همشهریان، به مراکز غربالگری ۲۱ روزه ارجاع می‌شوند.
محمد غفاری‌زاده با اشاره به ارزیابی این افراد توسط تیم تخصصی در مراکز غربالگری افزود: اگر نخستین بار باشد که کودکی برای کار به خیابان آمده و خانواده نیز دارای صلاحیت باشد، با دریافت تعهد مقام قضایی، کودک به خانواده برگردانده می‌شود؛ ولی اگر بار دوم باشد یا خانواده صلاحیت نداشته و طبق ارزیابی تیم تخصصی، شرایط کودک مخاطره‌آمیز باشد، چنین افرادی به مجتمع شوق زندگی، واحد مددکاری قسمت کودکان کار هدایت می‌شوند.
وی ادامه داد: پس از آن، کودک کار اگر بی‌سرپرست یا بدسرپرست باشد، به مراکز شبه‌خانواده برده می‌شود. در غیر این‌ صورت به مرکز نگهداری بلندمدت صدف می‌رود و با ارزیابی‌های صورت گرفته، کودک تعیین‌تکلیف می‌شود. در صورتی که کودک به مراکز شبه‌خانواده برود، مسئولیتش با همان مراکز است؛ ولی اگر به مراکز نگهداری طولانی‌مدت بیاید، ۱۵ماه نگهداری شده و در این مدت وضعیت خانه، زندگی و مشکلاتش توسط تیم تخصصی؛ شامل مددکار، روان‌شناس، روان‌پزشک، پزشک، مسئول مرکز و پرستار ارزیابی می‌شود. مشکلات اولویت‌بندی شده و اگر خانواده به هزینه‌های درمانی یا کمک‌هزینه تحصیل برای کودک نیاز داشت، مورد حمایت قرار می‌گیرد.
رئیس اداره فوریت‌ اجتماعی بهزیستی با اشاره به ارائه آموزش‌های مختلف خانواده و فنی و حرفه‌ای به این افراد، تأکید کرد: اگر خانواده صلاحیت داشته باشد، پس از این ۱۵ ماه کودک به خانواده برمی‌گردد. البته پس از ترخیص نیز کودک رها نمی‌شود و ۱۵ ماه دیگر و حتی در صورت نیاز تا ۱۸ ماه، به مراکز حمایتی آموزشی کودک و خانواده ارجاع می‌شود تا با پیگیری‌های پس از ترخیص، این کودکان کار دوباره به خیابان بازنگردند. در این مرکز نیز تیم‌های مددکار و روان‌شناس با بررسی پرونده‌ها و ارزیابی برنامه کمکی که مراکز شبانه طولانی‌مدت ارائه کردند یا از طریق برنامه‌های جدید، به توانمندسازی افراد می‌پردازند و برای رفع مشکلات کودک و خانواده‌اش در زمینه تحصیل، کمک‌هزینه معیشت، درمان، آموزش فنی و حرفه‌ای، سرمایه کار، رهن منزل و اجاره‌بها اقدام می‌کنند.
غفاری‌زاده گفت: در صورتی که طی ۱۵ ماه در مراکز شبه‌خانواده مشخص شد خانواده صلاحیت نگهداری از کودک را ندارد، وی تا ۱۸ سال به مراکز کودکان بی‌سرپرست ارجاع می‌شود و پس از ۱۸ سال نیز برنامه‌هایی برای اشتغال و مسکن این افراد توسط مراکز پیگیری و مورد اجرا قرار می‌گیرد.

شناسایی ۳۴۰ کودک کار
وی با تأکید بر شناسایی ۳۴۰ کودک کار در ۹ ماه ابتدای سال ۱۴۰۳ خاطرنشان کرد: شاخص‌های ارزیابی ما سالیانه است. در سال ۱۴۰۲ نیز ۵۲۲ پرونده جدید در بهزیستی شناسایی و پذیرش شد که از این میزان ۱۳۵ کودک از چرخه کار خارج و این افراد یا به خانواده ارجاع داده شدند یا در مراکز شبه‌خانواده نگهداری و از فعالیت‌های آموزشی و تحصیلی برخوردار می‌شوند. این رقم جزو شاخص‌های اختصاصی استان بود که در جشنواره شهید رجایی مستندات آن را ارائه کردیم.
رئیس اداره فوریت‌ اجتماعی بهزیستی با بیان اینکه کار کودک در قالب آموزش در فرهنگ ما پذیرفته است، افزود: به تازگی وزارت رفاه بر اساس دستورالعمل جدید خود اعلام کرده که اگر کودک در هفته کمتر از ۱۴ ساعت، به عبارتی دو ساعت در روز کار کند، کودک کار محسوب نمی‌شود. البته این شرایط کاری باید در محیط امن و زیر نظر والدین و در قالب آموزشی باشد که خانواده صلاح می‌داند فرزندش در آن مسیر قرار بگیرد.