دنیای غرب در سال‌های اخیر به طور فزاینده‌ای از گسترش روابط جمهوری اسلامی ایران با کشورهای قاره آفریقا، به ویژه با سودان و اتیوپی، نگران است. این روابط در چند سال اخیر به طور چشم‌گیری افزایش یافته و به‌ویژه در منطقه حساس دریای سرخ، تأثیرات استراتژیک در پی داشته است. تهران با انعقاد توافقات جدید با خارطوم و آدیس آبابا که با سفر اخیر علی یوسف احمد الشریف، وزیر خارجه سودان به تهران و سفر ماه گذشته محمدباقر قالیباف به اتیوپی خود را نشان داد، نگرانی‌های آمریکا و اروپا را تشدید کرده است.

از نگاه ایران، روابط با کشورهای آفریقایی از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی یک اولویت مهم بوده است. رهبر معظم انقلاب اسلامی همواره بر این مسئله تأکید داشته‌اند که جمهوری اسلامی به دنبال همکاری با کشورهای آفریقایی برای پیشرفت و توسعه این کشورها است. در مقابل، کشورهای غربی با توجه به تاریخچه خود در این قاره، نه تنها از این نوع همکاری‌ها ترس دارند، بلکه در گذشته عمدتاً به چپاول منابع و ثروت‌های آفریقایی پرداخته‌اند.

این تفاوت دیدگاه‌ها در کنار افزایش روابط ایران با کشورهای آفریقایی، خصوصاً در مناطقی چون شمال و شاخ آفریقا و همچنین در زمینه‌های نظامی، اقتصادی و کشتیرانی، سبب شده که غربی‌ها نگران تبدیل شدن این مناطق به پایگاه‌های استراتژیک ایران شوند. علاوه بر روابط با اتیوپی، ایران به دنبال تقویت همکاری‌ها با سودان است، که این امر می‌تواند تاثیرات زیادی بر منطقه و به‌ویژه رقابت‌های موجود در دریای سرخ به همراه داشته باشد.

از نگاه جمهوری اسلامی ایران، سودان کانون تفکرات اسلامی، حامی مردم فلسطین، دارای اراده و موقعیت جغرافیایی برای مسلح‌سازی مردم فلسطین در غزه، یکی از بزرگ‌ترین کشورهای اسلامی و دارای توانایی در جلوگیری از تسلط غرب بر منابع آبی کشورهای مسلمان در شمال آفریقا است. از سوی دیگر ایران محمد حمدان دقلو مشهور به حمیدتی فرمانده شورشیان سودان را بازیگری می‌داند که بارها در منازعات فرامرزی علیه مقاومت در منطقه ورود داشته و در تخریب کشورهایی لیبی و یمن نقش‌آفرینی کرده است و لذا مقابله با وی مهم است. نگرانی‌ها غرب به‌ویژه پس از گزارش‌های مبنی بر روابط نزدیک ایران با نیروهای مسلح سودان و احتمال حمایت ایران از آنها در منازعات داخلی سودان، شدت یافته است. در همین راستا، واشنگتن از احتمال ارسال کمک‌های ایران به نیروهای سودانی برای مقابله با بحران‌های داخلی این کشور ابراز نگرانی کرده است.

تحولات مذکور در حالی است که اکنون دریای سرخ، که به‌عنوان یک مسیر کشتیرانی کلیدی برای تجارت بین‌المللی شناخته می‌شود، به یک میدان رقابت استراتژیک میان رژیم صهیونیستی و ایران تبدیل شده است. هر دو طرف، با توجه به موقعیت‌های ژئوپلتیکی سودان در این منطقه، به‌دنبال نفوذ در این آبراه حیاتی هستند. تل آویو نیز در گذشته به دلیل ادعای تولید موشک توسط ایران در سودان، به برخی از تاسیسات این کشور حمله کرده است. در این میان، ایران با حضور خود در سودان و اتیوپی به دنبال گسترش نفوذ در منطقه استراتژیک باب‌المندب و تنگه سوئز بوده و در تلاش است تا بتواند کنترل بیشتری بر این مسیرهای حیاتی پیدا کند. این در حالی است که اسرائیل نیز همواره در تلاش است تا از گسترش نفوذ ایران در این مناطق جلوگیری کند.

با وجود این رقابت‌های استراتژیک در دریای سرخ و منطقه شاخ آفریقا، ایران همچنان به دنبال تقویت روابط خود با کشورهای آفریقایی است و این تلاش‌ها ممکن است در آینده نه‌تنها نگرانی‌های غربی‌ها را افزایش دهد بلکه تحولات جدیدی را در سیاست‌های منطقه‌ای و جهانی ایجاد کند. در نهایت، به‌نظر می‌رسد که روابط ایران با کشورهای آفریقایی و به‌ویژه در مناطق حساس دریای سرخ، همچنان به یک چالش استراتژیک برای غرب تبدیل خواهد شد و به‌ویژه در راستای رقابت‌های قدرت‌های بزرگ در این منطقه، تحولات جدیدی را در انتظار خواهد داشت.