توافق در اوکراین، رقابت در خاورمیانه / مذاکرات مسکو و واشنگتن چه تأثیری بر آینده خاورمیانه دارد؟
دسته بندی: بین الملل
مذاکرات مسکو و واشنگتن بر سر پایان دادن به جنگ اوکراین در حالی ادامه دارد که با توجه به رقابت مسکو و واشنگتن بر سر حوزه نفوذ در خاورمیانه این پرسش مطرح میشود که اگر روسیه و آمریکا دست از دشمنی بردارند، چه اتفاقی برای خاورمیانه خواهد افتاد؟
قدس؛ با روی کار آمدن دونالد ترامپ و آغاز دوباره مذاکرات میان کاخسفید و کرملین که برخی از آن با عنوان پایان نظم پس از جنگ و برخی دیگر یک تجدیدنظر بزرگ یاد میکنند، اظهارنظرهای اخیر ترامپ مبنی بر اینکه میخواهد برای «فرصتهای باورنکردنی» با روسیه شریک شود و توافق با روسیه برای او راحتتر از اوکراین است، نشان از عزم جدی رئیسجمهور آمریکا برای برقراری روابط عمیقتر با مسکو است. درخواست ترامپ از مایک فلین، مشاور امنیت ملی سابق که به دلیل گفتوگو با روسها از اولین دولت ترامپ برکنار شد برای حضور دوباره در قدرت را میتوان یکی دیگر از نشانههای تعمیق روابط مسکو و واشنگتن دانست.
صرفنظر از اینکه این بازتعریف روابط چه پیامدهایی برای خاورمیانه خواهد داشت، یک پرسش مهم را به ذهن متبادر میکند؛ اینکه در این پارادایم جدید یعنی زمانی که ایالات متحده دیگر روسیه را نه به عنوان یک دشمن که در عوض به عنوان یک شریک بالقوه یا دستکم به عنوان یک بازیگر بیطرف نگاه کند چه تأثیری بر آینده خاورمیانه میتواند داشته باشد؟ کارشناسان بر این باورند که ایالات متحده ممکن است نفوذ روسیه را در لیبی و سوریه نادیده بگیرد، اما بدون شک رقابت ترامپ و پوتین همچنان بر سر حوزه نفوذ در خلیجفارس ادامه خواهد داشت.
درواقع باید گفت الگوی کنونی خاورمیانه، از پایان جنگ جهانی دوم به این سو، براساس رویکرد ایالات متحده در قبال کشوری به نام شوروی به عنوان دشمنی علیه منافع این کشور تعریف شد و پس از آن با استقبال فرانکلین روزولت از روابط با عربستان سعودی برای در اختیار گرفتن مسیر نفت خلیجفارس رسماً شکل گرفت.
در دهههای بعد، ایالات متحده برای مقابله با اتحاد جماهیر شوروی در سراسر منطقه تلاش کرد. حمایت ایالات متحده از اسرائیل در جنگ ۱۹۷۳ منجر به عقد قرارداد صلح نهایی میان اسرائیل و مصر شد. در این روند، انور سادات، رئیسجمهور مصر مستشاران نظامی شوروی را که جمال عبدالناصر از آنها استقبال کرده بود، بیرون کرد. تا دسامبر ۲۰۲۴، ایالات متحده به خاندان اسد به عنوان وسیلهای برای گسترش نفوذ و تثبیت قدرت روسیه در خاورمیانه نگاه میکرد. در این میان متحدان ترامپ که به دنبال توضیح روابط وی با پوتین هستند، گفتهاند او در تلاش است از شکلگیری بلوکی از دولتها، بهویژه روسیه، ایران و چین علیه ایالات متحده جلوگیری کند. به گفته تحلیلگران، پیشنهادهای ترامپ به پوتین، بازتاب و یادآور دیپلماسی راهبردی ریچارد نیکسون و هنری کیسینجر در دهه ۱۹۷۰ در قبال چین است.
چاس فریمن، دیپلمات سابق ایالات متحده در گفتوگو با رویترز اما این مقایسه را نادرست میداند؛ به گفته او مثال بهتر برای تشبیه گشایش روابط ترامپ در مقابل پوتین، رفتن سادات به اورشلیم در دوران نیکسون است؛ در هر حال مسلم است تلاش ترامپ برای همکاری با پوتین منعکسکننده اولویتها و دیدگاه ژئوپلتیکی او در جهان است.

