پای صحبتهای محمدعلی رجبی دوانی، شاگرد استاد فرشچیان / باور داشت که هنر بدون معنویت، حقیقی نیست
دسته بندی: اخبار برگزیده، فرهنگ و هنر، گفت و گو
استاد محمود فرشچیان، از چهرههای برجسته هنر نگارگری ایران و از مفاخر فرهنگی کشورمان، صبح امروز در ۹۶ سالگی دار فانی را وداع گفت. پای صحبت های یکی از شاگردان استاد نشستیم تا منش و روش ایشان را مرور کنیم.
به گزارش قدس آنلاین، خالق آثار درخشان و جاودانه ای همچون تابلوهای عصر عاشورا، ضامن آهو، خواهد آمد، غدیر خم، کوثر، پناه، آزمون بزرگ و نیز طراح ضریح مطهر حرم حضرت امام حسین(ع)، حضرت امام رضا(ع) با نامی نیک و آثاری ماندگار از دنیا رفت. استاد فرشچیان نه تنها نگارگری را از سنتهای کهن ایرانی بازآفرینی کرد بلکه آن را با نگاهی نو و جهانی وارد دوران تازهای ساخت. او با خلق آثاری آمیخته از تخیل، عرفان، رنگ و حرکت، سبک منحصربهفردی در نقاشی ایرانی بهوجود آورد که امروز به عنوان «مکتب فرشچیان» شناخته میشود. این نگارگر زاده اصفهان، هرچند به اصول و قواعد کلاسیک این سبک نقاشی پایبند بود اما به این شکل هنر، روح جدیدی بخشید و آن را از همزیستی تاریخ با شعر و ادبیات تغذیه کرد تا استقلالی به این هنر بدهد که پیش از آن کمتر وجود داشت. نقاشیهای قدرتمند و نوآورانه استاد فرشچیان، پویا و گسترده و پر از جنبوجوش بود و در آنها با تلفیقی جذاب از عناصر سنتی و مدرن، ترکیبات سبک منحصربهفردی رقم خورده است.
دکتر محمدعلی رجبی دوانی، استاد دانشگاه، نقاش، نگارگر و از شاگردان استاد فرشچیان درباره درگذشت این هنرمند بزرگ و خسران هنر ایران در پی این فقدان به خبرنگار ما می گوید: هنر ایران پس از گذشت ۶ قرن از تاریخ هنر نقاشی ایران، هنرمندی را از دست داد که توانست آوازه هنر اصیل ایرانی و اسلامی را به جهانیان برساند و جنبه های هنری و معنوی یک هنر اصیل ایرانی را با عظمت نشان دهد.
به گفته او استاد فرشچیان، شخصیتی بود که هم به لحاظ اخلاقی و هم به لحاظ هنری مورد تایید همه جوامع هنری جهان بود طوریکه کتاب گزیده آثار ایشان به عنوان یک اثر جاودانه برای بشریت که پیام آور حسن و زیبایی برای همه بشریت بود از طرف یونسکو به چاپ رسید.
رجبی دوانی بزرگترین درس استاد را پاسداشت معارف معنوی و دینی در مظاهر هنری دانسته و تاکید می کند: کاری که ایشان در هنر ایران انجام داد، نیاز امروز بود تا در عین پاسداشت سنت ها، زمینه های نوآورانه ای در هنر نگارگری به وجود آید. ایشان با آثارشان اثبات کرد که هنر اسلامی ایران، هنری متعلق به همه ادوار تاریخ است و این هنر می تواند در هر دوره ای، زبان متناسب با آن دوره را داشته باشد کما اینکه آثار ایشان، هم اثر زمانه خودش بود و هم پیوند هنر مدرن با مظاهر سنت به عالی ترین شکل ممکن.
* هنرمندی که نقش زمانه اش را پیدا کرد
این استاد دانشگاه تهران درباره اینکه آیا مکتب استاد فرشچیان در عرصه نگارگری ادامه خواهد یافت، توضیح می دهد: ادامه راه افراد به این معنا نیست که مشابه آن افراد عمل کرده یا مشابه طریقت و روش هنری آن استاد کار کنیم. آموزه های ایشان باید ادامه پیدا کند کما اینکه بسیاری از هنرمندان ما از مسیر هنری و روش ایشان بهره بردند؛ اینکه هنرهای سنتی از جمله هنر نگارگری ایران ریشه در مبادی و مبانی فرهنگ ایرانی اسلامی دارد و این توانایی را دارد که بتواند در هر زمان، نقش زمانه خودش را ایفا کند. این مهمترین آموزه استاد به جامعه هنری ایران بود و در آینده به عنوان یک مکتب فکری ادامه پیدا خواهد کرد.
رجبی دوانی با اشاره به رهنمودهای ائمه اطهار (ع) برای انتقال آموزه های معرفتی به زبان هنر، آثار استاد فرشچیان را تجسم این توصیه توصیف کرده و می گوید: من سالها شاگرد استا بودم و افتخار این را دارم که با مجوز استاد و به عنوان شاگرد ایشان، معلمی این هنر را کنم. ایشان همواره می گفتند که هنر بدون معنویت و بدون توجه به امور معنوی، هنر به معنای حقیقی نخواهد بود چرا که هنر و معنویت با هم پیوند عمیقی دارند و هیچ ظاهری از باطنش جدا نیست. سلوک خودشان هم تجسم عیان این حرف بود چنانکه در همه کلاسهایشان، هم به شکل رفتاری و هم گفتاری به شاگردانشان این موضوع را توصیه می کردند و در آثارشان هم به بهترین و کامل ترین شکل هنری، نمود عینی داشت.
