دعوت روحانی به مناظره و پاسخ جلیلی؛ جدال علنی بر سر جنازه برجام
دسته بندی: اخبار برگزیده، اخبار پین شده، برگزیده
بازگشت قطعنامه شورای امنیت، فضای سیاسی کشور را بار دیگر دو قطبی کرده؛ از یکسو روحانی و ظریف از کارنامه خود دفاع میکنند و از سوی دیگر منتقدان، با استناد به همین بازگشت تحریمها، سیاست هستهای دولت پیشین را شکستخورده میدانند.
گروه سیاسی خبرگزاری فارس: تحولات اخیر حول پرونده هستهای ایران و بازگشت شش قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل، بار دیگر توجه محافل سیاسی، اقتصادی و افکار عمومی را به سرنوشت برجام و دیپلماسی هستهای جلب کرده است.بازگشت این قطعنامهها برای ناظران حوزه سیاست خارجی و حتی بازارهای اقتصادی، چندان غافلگیرکننده نبود. طی ماههای گذشته، فعالان اقتصادی و کارشناسان سیاسی، تحولات پیرامون مذاکرات و رفتار قدرتهای غربی، بهویژه تروئیکای اروپایی و ایالات متحده را با دقت زیر نظر داشتند. بسیاری گمان میکردند که آیا این کشورها حاضر خواهند بود راهکارهای دیپلماتیک را با ایران ادامه دهند یا دوباره سناریوی فشار و اعمال تحریمها را در پیش خواهند گرفت. فعالسازی «مکانیسم ماشه» توسط انگلیس، فرانسه و آلمان با همراهی آمریکا و بازگشت قطعنامههای سالهای 2006 تا 2010 نشان داد که مسیر، بار دیگر به سمت فشارهای چندجانبه بینالمللی میرود و مثل همیشه تقابل جای خود را به تعامل داده است.این تحولات، فضای سیاسی کشور را به سرعت تحت تأثیر قرار داد. انتقادها متوجه مسئولان وقت مذاکرات، بهویژه محمدجواد ظریف و حسن روحانی شد؛ همان افرادی که هنگام انعقاد برجام ادعا میکردند این قطعنامهها بهطور قطعی و همیشگی لغو شدهاند. منتقدان، همواره نسبت به ضمانتهای حقوقی توافق هستهای و توانایی آن برای رفع واقعی تحریمها تردید داشتند و اکنون با استناد به بازگشت مجدد تحریمها، سیاست دولت پیشین را زیر سوال بردهاند. دولت وقت اما در گذشته این انتقادها را سیاسی و تلاش برای تضعیف روند رفع تحریمها میدانست و هرگز آن انتقادات را نپذیرفت.
محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه دولت یازدهم و دوازدهم، در نخستین واکنش، ضمن گفتوگو با یک رسانه نزدیک به خود، بازگشت قطعنامهها را چندان جدی ندانست و با طعنه گفت: «اتفاقی نیفتاده، با اسنپبک صرفاً به قطعنامههای کاغذپاره برگشتهایم.» این سخنان که بیشتر رنگ و بوی تمسخر منتقدان داخلی را داشت تا واکنش به اقدامات طرفهای غربی، با واکنش تند منتقدان روبهرو شد. آنان با استناد به سخنان پیشین ظریف درباره نبود مکانیزم ماشه و انتشار بخشهایی از صحبتهای او در مجلس و صداوسیما، ظریف را به کمکاری و ناآگاهی از مفاد برجام متهم کردند. ظریف نیز در دفاع از خود، بدون وارد شدن به جزییات فنی توافق، جناح رقیب را «تندرو» و عامل اصلی تصوب تحریم ها و وضع کنونی کشور دانست.حمله حسن روحانی به جناح راست صف منتقدینبا بالا گرفتن نقدها و فضای پرتنش افکار عمومی و رسانهها، حسن روحانی نیز با انتشار یک ویدیوی کوتاه، در حمایت از جواد ظریف، منتقدان را به سکوت دعوت کرد و گفت: «آنهایی که آن زمان در مجلس یا پیش از آن برجام را آتش میزدند، امروز باید سکوت کنند.» وی ضمن پرهیز از ورود به جزئیات توافق، مسئولیت عدم تحقق وعدههای برجام را به دوش طرفهای اروپایی انداخت و تاکید کرد: «پس از خروج ترامپ از برجام، به مدت یک سال کاملاً متعهد بودیم، چرا که اروپاییها قول جبران دادند. اما پس از عدم پایبندی اروپا به هیچ یک از یازده تعهد خود، از اردیبهشت ۱۳۹۸ در پنج مرحله سطح تعهدات هستهای خود را کاهش دادیم»
آغاز فاز مناظره و صفبندی سیاسیدر ادامه، حسن روحانی با صراحت، رقیب دیرین خود در حوزه سیاست خارجی، سعید جلیلی، را به مناظره تلویزیونی دعوت کرد. این پیشنهاد، بازتاب گستردهای در عرصه سیاست داخلی داشت. حامیان روحانی و ظریف طبق روال گذشته مخالفان را «تندرو» و عامل شرایط فعلی کشور معرفی کردند؛ در مقابل، برخی از حامیان جلیلی از که اتفاقا در فضای مجازی هم پر قدرت ظاهر شدند، با طرح شعار «وقت مناظره نیست، وقت محاکمه است»، خواهان پیگرد حقوقی برای روحانی و ظریف شدند.سعید جلیلی، دبیر پیشین شورای عالی امنیت ملی و مذاکرهکننده ارشد هستهای در دوره ریاستجمهوری احمدینژاد، چند روز بعد در دانشگاه علوم پزشکی شیراز در پاسخ به روحانی،گفت: «این حرف ها آنقدر روشن است که آقای روحانی باید برود با یک بچه دبستانی مناظره کند و محکوم شود. یک بچه ای دبستای که یک دور اخبار را خوانده و اظهارات آقای روحانی را شنیده باشد، او را محکوم خواهد کرد.» با این حال، جلیلی دعوت به مناظره را پذیرفت و آمادگی خود را برای گفتوگوی رودررو اعلام کرد.
برخی رسانهها نیز تمایل خود را برای میزبانی این مناظره تاریخی ابراز کردهاند؛ اتفاقی که در صورت وقوع، میتواند به شفافیت افکار عمومی درباره نحوه مدیریت پرونده هستهای کمک کند. خبرگزاری فارس نیز به هر دو طرف پیشنهاد مناظره داده است.با کنار گذاشتن اغراض سیاسی جناحها، آنچه بیش از همه اهمیت دارد، منافع ملی و ارتقای سطح رفاه و امنیت مردم است. تکرار منازعات سیاسی و جناحی نهتنها راهگشای حل مسئله تحریمها نیست، بلکه سرمایه اجتماعی کشور را نیز تحلیل میبرد. تجربه برخی کشورهای هدف تحریم ها نشان داده که خروج از این چرخه به اجماع ملی، شفافیت تصمیمگیری و پرهیز از جدالهای فرسایشی نیازمند است.در این مقطع، انتظار میرود همه جریانهای سیاسی با گفتوگوی شفاف، تحلیل مسئولانه و در نظر گرفتن منافع کشور، راهحلی کارآمد برای برونرفت از بحران بیابند و از تکرار اشتباهات گذشته پرهیز کنند.
کد خبر
38053
