در آموزه‌های شیعیان، انتظار برای ظهور امام مهدی(عج) یکی از ارکان ایمان به شمار می‌آید. بسیاری از احادیث و روایات اهل‌بیت(ع) نشان می‌دهد انتظار برای ظهور حضرت مهدی(عج) نه تنها یک عمل عبادی است، بلکه باید به عنوان یک فرایند پر از مسئولیت در زندگی فردی و اجتماعی ما تجلی یابد.

در این باره، در گفت‌وگویی با حجت‌الاسلام خدامراد سلیمیان، استاد حوزه و دانشگاه و پژوهشگر مهدویت، نگاهی جامع به مفهوم انتظار و چگونگی تحقق آن در زندگی انسان امروز داریم.

انتظار؛ فراتر از یک امید ساده

برای بسیاری از مردم، انتظار برای امام مهدی(عج) صرفاً به معنای دعا و آرزوی آمدن حضرت است اما درواقع، این انتظار باید به معنای یک آمادگی درونی و عملی باشد. حجت‌الاسلام سلیمیان می‌گوید: انتظار واقعی یعنی خود را در دوران غیبت برای تحقق حکومت جهانی حضرت مهدی(عج) آماده کنیم. این آمادگی تنها با دعا و نذر و نیاز حاصل نمی‌شود، بلکه باید در زندگی فردی و اجتماعی‌مان اصول اسلامی و دینی را به‌درستی پیاده کنیم. امام علی(ع) در نهج‌البلاغه می‌فرماید: «بهترین عمل در زمان غیبت، انتظار ظهور است» اما این انتظار، انتظاری است که با عمل همراه باشد. در حقیقت «انتظار فرج» نه تنها یک آرزوی قلبی، بلکه یک عمل مستمر است که باید در تمامی جوانب زندگی ما بازتاب یابد.

اساس انتظار؛ انجام واجبات و ترک محرمات

این پژوهشگر مهدویت یادآور می‌شود: یکی از اصول اساسی در انتظار واقعی، انجام واجبات و ترک محرمات است. امام مهدی(عج) برای برپایی عدالت و اجرای قوانین الهی می‌آید. در دوران انتظار، ما باید در زندگی خود، این اصول را رعایت کنیم. قرآن کریم در سوره نسا، آیه ۵۹ می‌فرماید: «ای کسانی که ایمان آورده‌اید، از خدا و رسول او و اولوا الامر از خود اطاعت کنید». این آیه به‌وضوح بیان می‌کند پیروی از دستورات الهی و رهبری دینی از مهم‌ترین اصول دین است.

حجت‌الاسلام سلیمیان در این باره تأکید می‌کند: اگر در زندگی خود به واجبات عمل کرده و محرمات را ترک کنیم، در حقیقت خود را برای ظهور حضرت آماده کرده‌ایم، چرا که یکی از اهداف حضرت مهدی(عج) اصلاح و اجرای احکام الهی است. حضرت مهدی(عج) می‌آید تا عدالت را در سراسر جهان برقرار کند. این عدالت تنها به معنای عدالت اقتصادی یا قضایی نیست، بلکه باید عدالت در تمامی ابعاد زندگی ازجمله روابط اجتماعی، اقتصادی و حتی فرهنگی برقرار شود. قرآن کریم در سوره آیه ۲ سوره بقره می‌فرماید: «این کتابی است که در آن هیچ شکی نیست، هدایتی است برای متقیان» و از جمله صفات متقیان، کسانی هستند که در همه حال به عدالت رفتار می‌کنند.

انتظار در عمل، یعنی پایبندی به اصول اخلاقی و اجتماعی

ایشان ادامه می‌دهد: در دوران انتظار باید در زندگی اجتماعی خود نیز به اصول اخلاقی و عدالت توجه کنیم. امام مهدی(عج) برای برقراری امنیت و آرامش جهانی می‌آید. در دوران غیبت، باید در زندگی خود، حتی در کوچک‌ترین تعاملات، به عدالت پایبند باشیم و از ظلم و ستم دوری جوییم. از این رو، هر فردی باید مسئولیت‌های اجتماعی خود را به‌درستی انجام دهد. حضرت مهدی(عج) می‌آید تا حکومت جهانی با عدالت محض برپا کند و ما باید در دوران غیبت، حتی در روابط فردی خود به این هدف نزدیک شویم.

حجت‌الاسلام سلیمیان اظهار می‌کند: ما باید در دوران انتظار، در تمامی عرصه‌های زندگی، مانند برقراری امنیت، رعایت حقوق دیگران و تلاش برای تحقق عدالت اجتماعی و اقتصادی، به اهداف حضرت مهدی(عج) توجه کنیم. این امر به ما کمک می‌کند در دوران غیبت نیز خود را در مسیر حضرت قرار دهیم.

شناخت امام مهدی(عج) و آمادگی برای ظهور

یکی از مهم‌ترین اصول در دوران انتظار، تقویت معرفت دینی و شناخت امام مهدی(عج) است. قرآن کریم در آیه ۱۱ سوره مجادله می‌فرماید: «خداوند کسانی را که ایمان آورده‌اند و کسانی را که علم داده شده‌اند، به درجات بلندتر می‌برد». معرفت به امام مهدی(عج) و شناخت اهداف و مأموریت‌های ایشان، یکی از ضروریات در دوران انتظار است. انتظار حقیقی به این معناست که ما باید ابتدا با امام مهدی(عج) آشنا شویم و اهداف و رسالت ایشان را درک کنیم. این معرفت به ما کمک می‌کند در دوران غیبت به مسئولیت‌های خود به‌درستی عمل کنیم.

عمل به تکالیف اجتماعی و فردی؛ نتیجه انتظار

حجت‌الاسلام سلیمیان در پایان بیان می‌کند: انتظار واقعی به معنای عمل به تکالیف فردی و اجتماعی است. امام مهدی(عج) می‌آید تا حکومت جهانی مبتنی بر عدل و انصاف را برقرار کند. در دوران انتظار، ما باید در زندگی فردی و اجتماعی خود اصول عدالت، امنیت و اخلاق را پیاده کنیم و به دستورات الهی پایبند باشیم. امام معصوم(ع) می‌فرماید: «اگر در دوران غیبت، کسی به لوازم انتظار عمل کند و به مسئولیت‌های خود پایبند باشد، نزد خداوند هیچ تفاوتی با کسی ندارد که در زمان ظهور در کنار امام است». انتظار برای امام مهدی(عج) تنها یک حالت روحی نیست، بلکه یک فرایند عملی است که باید در زندگی فردی و اجتماعی ما به حقیقت بپیوندد. با انجام واجبات، ترک محرمات، تحقق عدالت و امنیت در زندگی روزمره و تقویت معرفت دینی، می‌توانیم خود را برای ظهور حضرت آماده کنیم. در این راه، تنها با عمل به دستورات دینی و پیروی از آموزه‌های اهل‌بیت(ع) می‌توانیم در دوران غیبت، منتظر واقعی باشیم و در حقیقت، به تحقق اهداف بلند حضرت مهدی(عج) کمک کنیم.